Epitel Dokusu Kök Hücreleri
Epitel dokularının çoğu kök hücre içerir. Bu hücreler doku onarımından ve dokunun yeniden yapılmasından sorumludurlar. Memeli dokularının %60'ı epiteldir. Epitel ya salgı yapar (tükrük bezleri, pankreas), ya emicidir (bağırsak astar hücreleri), ya da yüzeylerin bütünlüğünü sağlar (deri). Deri ve bağırsak epitelindeki hücreler hızla yenilenir; buna karşı karaciğer ve pankreas epitelinde hücre yenilenmesi çok yavaştır, fakat onarım gerekince hücre yapımı hızlanır.
Bütün epiteller normal olarak ya da yaralanmadan sonra kaybolan hücrelerinin yerine yenilerini koyabilirler. Epitel kök hücreleri de, diğer kök hücreler gibi iki özellik taşırlar; Canlının hayatı boyunca kendini yenilemek ve farklılaşmış hücreler yapabilmek.
Epitelyal kök hücrelerde daha embriyonal hayatta görev dağılımı yapılmıştır. Her epitelyal kök hücre ancak kendi epitel dokusunu oluşturabilirler; diğer epitel dokularını oluşturamaz. Örneğin üstderi kök hücreleri, karaciğer kök hücrelerine dönüşemez. Bir hücreye daha embriyonal hayatta belli bir görev nasıl verilebilir? Bunun yanıtı şudur: Bu hücreye yapacağı göreve uyan DNA kopyalama faktörleri verilmiştir; o artık bu DNA kopyalama faktörlerinin emrindedir; başka tür hücre yapamaz; DNA'ca tek bir hücre tipi yapmak üzere programlanmıştır. Epitelyal kök hücre DNA kopyalama faktörleri bilinmiyor.
Kök hücrelerin bölünmeleri yavaştır ve bu nedenle dokularda sayıları azdır. Buna karşı “transit hücreler” hızla bölünürler ve sonlu bölünmelerden sonra mutlaka farklılaşırlar. Allah'ın bu akıl almaz planı sayesinde az sayıda kök hücreden çok sayıda farklılaşmış hücre elde edilir.
Üstderi epitel hücreleri birbirine yapışıktır. (koruyucu deride böyle olması gerekir). Bu nedenle yüzeylerinde fazla miktarda hücre yapışma molekülleri be Beta katenin taşırlar. Kıl kökünde sitokeratin 15 molekülü kök hücre işaretleyicisidir.
|