Kök Hücrelerin Dış Kontrolü
Kök hücrelerin çoğalmasını ve kaderini düzenleyen salgılar çok çeşitlidir. Bunlardan ikisi önde gelir: TGF Beta'lar ve Wnt'ler. Wnt'ler, beta- katemnleri içeren karmaşık bir yolla DNA kopyalamanın etkinleşiyor. Embriyondaki sinir kök hücreler farklılaşması TGF Beta grubundan en az iki madde ister. Kan yapımı, melanin sentezi ve çocuk yapabilmek için kök kök hücre faktörü (SCF) ve onun bağlandığı tiozin kinaz e-Kit almaçı gereklidir .
İnegrinler ve Hücreler arası Madde
Hücrelerin hücrelerarası maddeye yapışması birçok amaçla sağlanır; bunların en önemlisi integrinlerdir. Keratinositlerin MAP kinaz sinyaliyle farklılaşmaları ve üst kök hücrelerinin devamı için Beta1 integrinler gerekiyor. İntegrinler hücreyi dokuda gereken yerde tutarlar (bir gemiyi rıhtıma bağlayan halatlar gibi); integrinler olmazsa ya da değişirlerse kök hücre yuvasından kurtularak ya farklılaşır ya da apoptozla ölür.
İç Ortamın Kontrolü
Yuva modeli şunu söyler: bir kök hücre ikiye bölününce hücrelerden yalnız biri yuvada kalır; diğeri yuvayı terk eder ve başka bir yuva bulamazsa farklılaşmak zorunda kalır. Asimetrik bölünme yapan dokularda oluşan iki hücreden birinin yuvadan nasıl atıldığını anlamak zor değildir; mitotik iğ öyle bir yön alır ki hücrelerden biri yuva dışına yönelir ve dışarı fırlamak zorunda kalır. Düzenleme tipi kök hücre popülasyonlarında, kök hücre yuvası için kök hücreleri arasında rekabet olduğunu düşünmek işi aşırı basitleştirmek olur. Örneğin bir fareden diğerine kan kök hücreleri nakledilirse, verici kök hücrelerin alıcı kök hücre yuvalarına yerleşmesini alıcı kök hücre sayısının verici kök hücre sayısına oranı belirler. Bunun önemli bir sonucu şudur: Kan PH nakli yapılırken, nakledilen kök hücrelerine yer açmak için alıcının kök hücrelerini yuvalarından çıkmaya gerek yoktur .
Kök Hücreler Değişicidir
Erişkin insanlardan alınan kök hücrelerin diğer insanlara nakli sırasında bir şey öğrenildi: Bunlar bir doku tipinden bir başka doku tipine dönüşebiliyorlar. Örneğin vericinin A dokusuna ait kök hücreler naklinden sonra alıcıda B doku tipi kök hücrelere dönüşebilir. Genellikle A ve B dokuları birbirine yakındır. Fakat bazen A ve B dokuları embriyolojik bakımdan birbirine hiç benzemeyebilirler. Örneğin sinir kök hücreleri, kan kök hücrelerine dönüşebilirler. Kök hücrelerin bu tür çarpıcı değişmeleri üzerinde ancak tahminlerde bulunabiliyoruz. Kan kök hücreleri yapımıyla ilgili iki gözlem konuya biraz ışık tuttu. Birinci gözlem: Kök hücrelerin DNA'sında çok çeşitli dokular oluşabilecek genler bulundu; yani her kök hücre, kendinde çeşitli dokuların kök hücrelerine dönüşebilme gizilgücünü taşıyor. Demek ki kök hücre plüripotentdir. Kök hücre kendi bünyesinde hangi dokunun genlerini etkinleştirirse o dokunun hücreleri oluştururuz.
İkinci Gözlem: B lenfositlerin farklılaşması Pax5 geni yok edilerek bloke edilirse, B lenfosit kök hücreleri çok çeşitli kan hücreleri yapacak şekilde farklılaşırlar. Demek ki kök hücre naklinden sonra bunlar kendilerine yeni bir yuva bulursa, hedefledikleri farklılaşmadan tamamen farklı bir farklılaşma ya da yeniden programlanma yoluna gidebilirler. Birçok faktör bu olasılığı artırır. Örneğin bir kök hücrenin farklılaşma sinyallerine yanıt verişi, komşusu olan hücrelerin bu sırada farklılaşma yapmakta oluşuyla artar. Ayrıca komşusu olan hücrelerden emredici sinyaller almakta olan kök hücreler bu ortamdan çıkartılırsa, değişmelere uğrarlar; şöyle ki gelen sinyallere karşı duyarlılıkları, yüzey almaçları ve gen etkinlikleri değişir; Böylece çok sayıda yeni sinyale duyarlı hale gelirler ve geldikleri yeni yuvada yeni sinyaller alarak yeni görevler edinirler.
|