Kök Hücrelerin Bölünme Stratejileri
Kök Hücreler (KH), farklılaşmış hücreler oluşturmak üzere iki çeşit bölünme yaparlar.
- Asimetrik bölünme (invariyant ya da değişmez bölünme);
- Simetrik bölünme (düzenleyici bölünme)
Asimetrik bölünmede kök hücre ikiye bölünerek bir KH ve bir de ileride farklılaşacak olan progenitor hücre (PH) verir. Bu bölünmeye bu nedenle simetrik olmayan deniliyor; çünkü simetrik bölünmenin KH-->KH+KH şeklinde olması gerekir; asimetrik bölünmedeyse KH-->KH+PH durumu vardır. PH'ler ileride bölünerek farklılaşmış hücrelere dönüşeceklerdir. Tek hücreli canlılarda ve omurgasızlarda, örneğin Drosophila yumurtalıklarında, asimetrik bölünme örnekleri görülmüştür. Simetrik bölünmedeyse bir kök hücre, KH-->KH+KH ya da KH-->KH+PH olacak şekilde bölünür. KH+KH mı, PH+PH mı olacağını şans belirler; fakat ortalama alınırsa, bölünmeler sonucunda eşit sayıda KH ve PH oluştuğu görülür. Buna rağmen ikinci tip bölünmelerin sonucunda dokuda KH ve PH sayıları eşit değildir; buna “popülasyon asimetrisi” denir. Ortalama olarak eşit sayıda KH ve PH oluşmuşken dokuda KH ve PH bölünme hızlarının değişebilmesidir. Genellikle dokularda PH'lerin sayısı KH'lerden çok daha fazladır. Memelilerin kendini yenileyebilen dokularının çoğunun ikinci tip bölünme yapar ve popülasyon asimetrisi gösterir.
Çok farklı olsalar da, bu iki strateji de geri kontrol (feedback) ve hücrelerarası etkileşim sistemleri içerirler. Hücre nüfusunun simetrik olmayışı çeşitli fizyolojik gereksinimlere yanıtı kolaylaştırır; bir yaralanmadan sonra kan ya da üstderi hücreleri gerektiğinde bunlar daha çabuk oluşturabilirler
|